अंगाला खाज सुटणे घरगुती उपाय | खाज कमी करण्यासाठी 10 सोपे उपाय

अंगाला अचानक खाज सुटणे ही अनेकांना जाणवणारी सामान्य समस्या आहे. कधी त्वचा कोरडी झाल्यामुळे खाज येते, तर कधी घाम, धूळ, साबण, सौंदर्यप्रसाधने, अॅलर्जी किंवा त्वचेच्या काही आजारांमुळे खाज सुटू शकते. काही वेळा खाज काही दिवसांत कमी होते; मात्र सतत किंवा संपूर्ण शरीराला खाज येत असेल तर त्यामागे एखादी वैद्यकीय समस्या असण्याची शक्यता असते.

अशावेळी अंगाला खाज सुटणे घरगुती उपाय जाणून घेण्यासोबतच खाजेचे कारण समजून घेणेही महत्त्वाचे आहे. खालील उपाय सामान्य त्वचेची कोरडेपणा किंवा सौम्य चिडचिड यामुळे होणाऱ्या खाजेत आराम देण्यासाठी उपयोगी ठरू शकतात. मात्र हे उपाय प्रत्येक त्वचारोगावर उपचार करतीलच असे नाही.

_______________

अंगाला खाज सुटण्याची सामान्य कारणे

खाज येण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. त्यापैकी काही सामान्य कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

⏵त्वचा कोरडी होणे
⏵जास्त घाम येणे किंवा उष्णता
⏵साबण, परफ्यूम किंवा डिटर्जंटची अॅलर्जी
⏵नवीन क्रीम किंवा कॉस्मेटिक वापरणे
⏵कीटक चावणे
⏵एक्झिमा किंवा त्वचारोग
⏵पित्ताच्या गाठी म्हणजेच हायव्ह्ज
⏵बुरशीजन्य संसर्ग
⏵खरुज म्हणजे स्कॅबीज
⏵काही औषधांमुळे होणारी प्रतिक्रिया

कमी प्रमाणात काही वेळा थायरॉईड, यकृत किंवा मूत्रपिंडाशी संबंधित समस्यांमध्येही संपूर्ण शरीराला खाज येऊ शकते. त्यामुळे खाज वारंवार होत असल्यास फक्त घरगुती उपायांवर अवलंबून राहणे योग्य नाही.

_______________

अंगाला खाज सुटणे घरगुती उपाय

1. थंड पाण्याची पट्टी ठेवा

» खाज येत असलेल्या भागावर स्वच्छ कापड थंड किंवा गार पाण्यात भिजवून काही मिनिटे ठेवा. यामुळे त्वचेची चिडचिड आणि खाजेची भावना तात्पुरती कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

» बर्फ थेट त्वचेवर ठेवण्याऐवजी कापडाचा वापर करणे चांगले. त्वचेवर जास्त वेळ अतिथंड वस्तू ठेवू नका.

2. त्वचा मॉइश्चराइज ठेवा

» त्वचा खूप कोरडी असल्यास खाज वाढू शकते. त्यामुळे आंघोळीनंतर त्वचा पूर्णपणे कोरडी करण्यापूर्वी सुगंधरहित मॉइश्चरायझर किंवा जाड क्रीम लावणे उपयोगी ठरू शकते.

» विशेषतः कोरड्या त्वचेसाठी क्रीम किंवा मलमाच्या स्वरूपातील मॉइश्चरायझर काही लोकांना लोशनपेक्षा अधिक उपयुक्त ठरू शकतो.

3. खूप गरम पाण्याने आंघोळ करू नका

» खूप गरम पाणी त्वचेतील नैसर्गिक तेल कमी करू शकते आणि त्यामुळे त्वचा अधिक कोरडी होऊन खाज वाढू शकते.

» त्याऐवजी कोमट पाण्याने कमी वेळ आंघोळ करावी. आंघोळीनंतर त्वचा जोरात घासण्याऐवजी मऊ टॉवेलने हलक्या हाताने थोपटून कोरडी करावी.

4. सुगंध नसलेला साबण आणि मॉइश्चरायझर वापरा

» परफ्यूम असलेले साबण, बॉडी वॉश, डिओडरंट किंवा त्वचेची काही उत्पादने संवेदनशील त्वचेला त्रास देऊ शकतात.

» खाज येत असल्यास काही दिवस fragrance-free किंवा सौम्य त्वचा स्वच्छ करणारी उत्पादने वापरून पाहता येतात. नवीन उत्पादन वापरण्यापूर्वी त्वचेच्या छोट्या भागावर त्याची प्रतिक्रिया तपासणेही उपयुक्त आहे.

5. खाजवणे टाळा

» खाज आली की त्वचा जोरात खाजवण्याची इच्छा होते. मात्र सतत खाजवल्यामुळे त्वचेवर ओरखडे पडू शकतात आणि त्वचेची चिडचिड आणखी वाढू शकते.

» खाजवण्याऐवजी त्या भागावर थंड कापड ठेवणे किंवा हलकेच थोपटणे अधिक चांगले. नखे लहान आणि स्वच्छ ठेवावीत.

6. सैल आणि सुती कपडे वापरा

» घट्ट कपडे, खडबडीत कापड किंवा त्वचेला घासणारे सिंथेटिक कपडे काही व्यक्तींमध्ये खाज वाढवू शकतात.

» खाज येत असल्यास सैल, आरामदायी आणि शक्यतो सुती कपडे वापरावेत. जास्त घाम येत असल्यास ओले कपडे बदलून त्वचा कोरडी ठेवावी.

7. कपडे आणि बेडशीट स्वच्छ ठेवा

» धूळ, घाम आणि काही डिटर्जंटमधील घटक त्वचेला त्रास देऊ शकतात. त्यामुळे कपडे, टॉवेल आणि बेडशीट नियमितपणे स्वच्छ धुवावेत.

» संवेदनशील त्वचा असल्यास तीव्र सुगंध किंवा रंग असलेले डिटर्जंट टाळून संवेदनशील त्वचेसाठी तयार केलेले उत्पादन वापरणे उपयोगी ठरू शकते.

8. ओटमील बाथचा विचार करू शकता

» काही प्रकारच्या त्वचेच्या चिडचिडीत कोलॉइडल ओटमील बाथ त्वचेला शांत करण्यास मदत करू शकतो. मात्र त्वचेवर संसर्ग, जखम किंवा कारण स्पष्ट नसलेली तीव्र पुरळ असल्यास घरगुती प्रयोग करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे चांगले.

9. खाज कशामुळे वाढते हे लक्षात घ्या

» खाज एखादे नवीन साबण, क्रीम, कपडे, दागिने, डिटर्जंट किंवा इतर वस्तू वापरल्यानंतर सुरू झाली आहे का, हे लक्षात घ्या.

» एखाद्या उत्पादनामुळे त्वचेची अॅलर्जी होत असल्याचा संशय असल्यास ते उत्पादन बंद करणे उपयोगी ठरू शकते. मात्र अॅलर्जीचे कारण निश्चित करण्यासाठी काही वेळा त्वचारोगतज्ज्ञांची तपासणी आवश्यक असते.

_______________

अंगाला खाज सुटल्यावर कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?

⏵खाज कमी करण्यासाठी काही गोष्टी टाळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.त्वचा जोरात खाजवू नका.

⏵खूप गरम पाण्याने आंघोळ करू नका.

⏵तीव्र सुगंधाचे साबण आणि कॉस्मेटिक्स टाळा.

⏵त्वचेवर वारंवार वेगवेगळ्या क्रीम लावू नका.

⏵डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइड क्रीम दीर्घकाळ वापरू नका.

⏵खाज असलेल्या भागावर घरगुती पदार्थ लावण्यापूर्वी त्याने त्वचेला आणखी त्रास होणार नाही याची खात्री करा.

⏵विशेषतः कारण न समजता कोणतीही औषधी क्रीम वापरणे टाळावे.

_______________

रात्री अंगाला जास्त खाज का सुटते?

काही लोकांना दिवसभरापेक्षा रात्री खाज जास्त जाणवते. त्वचा कोरडी असणे, शरीर गरम होणे, घाम येणे किंवा काही त्वचारोग यामुळे रात्री खाज वाढू शकते.

रात्री खाज जास्त होत असल्यास खोली फार गरम ठेवू नये, सैल कपडे वापरावेत, त्वचा मॉइश्चराइज ठेवावी आणि नखे लहान ठेवावीत.

मात्र रात्री विशेषतः तीव्र खाज येत असेल आणि घरातील इतर व्यक्तींनाही खाज किंवा पुरळ असेल, तर खरुजसारख्या संसर्गाची शक्यता तपासण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

_______________

अंगाला खाज सुटत असेल तर डॉक्टरांकडे कधी जावे?

साधी खाज काही दिवसांत कमी होऊ शकते. परंतु खालील परिस्थितीत डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा:

⏵खाज खूप तीव्र आहे.
⏵खाज सतत होत आहे किंवा पुन्हा पुन्हा होते.
⏵संपूर्ण शरीराला खाज येत आहे.
⏵खाजेसोबत पुरळ, लालसरपणा, सूज किंवा फोड आहेत.
⏵त्वचेवर जखमा किंवा पू येत आहे.
⏵घरगुती काळजी घेऊनही खाज कमी होत नाही.
⏵नवीन औषध घेतल्यानंतर खाज सुरू झाली.
⏵गर्भावस्थेत अंगाला तीव्र खाज येत आहे.
⏵खाजेसोबत इतर शारीरिक लक्षणेही आहेत.

सतत किंवा संपूर्ण शरीराला होणारी खाज कधी कधी त्वचेव्यतिरिक्त इतर आरोग्य समस्यांशी संबंधित असू शकते, त्यामुळे कारण शोधणे महत्त्वाचे आहे.

_______________

अचानक खाजेसोबत श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास

खाजेसोबत अचानक चेहरा, ओठ, जीभ किंवा घसा सुजणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडण्यासारखी लक्षणे दिसत असतील तर ही गंभीर अॅलर्जिक प्रतिक्रिया असू शकते. अशा वेळी घरगुती उपाय करत बसू नये; तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

_______________

निष्कर्ष

अंगाला खाज सुटणे ही सामान्य समस्या असली तरी तिच्यामागील कारण प्रत्येक व्यक्तीमध्ये वेगळे असू शकते. त्वचा कोरडी असल्यास मॉइश्चरायझर वापरणे, थंड पट्टी ठेवणे, कोमट पाण्याने आंघोळ करणे, सुगंधरहित उत्पादने वापरणे आणि खाजवणे टाळणे यामुळे आराम मिळू शकतो.

मात्र खाज सतत होत असेल, संपूर्ण शरीराला येत असेल, पुरळ किंवा सूज दिसत असेल किंवा इतर लक्षणे असतील तर केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. योग्य कारण समजल्यावरच योग्य उपचार करता येतात.

[ टीप: हा लेख सामान्य आरोग्य माहितीसाठी आहे. त्वचेची समस्या गंभीर किंवा दीर्घकाळ टिकत असल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. ]

_______________

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. अंगाला खाज सुटण्यासाठी सर्वात सोपा घरगुती उपाय कोणता?

थंड पाण्याची पट्टी, त्वचा मॉइश्चराइज ठेवणे, खूप गरम पाणी टाळणे आणि खाजवण्याऐवजी त्वचेला हलके थोपटणे यामुळे सौम्य खाजेत आराम मिळू शकतो.

2. अंगाला खाज येत असेल तर आंघोळ करावी का?

होय. मात्र खूप गरम पाण्याऐवजी कोमट पाण्याने कमी वेळ आंघोळ करावी. आंघोळीनंतर त्वचा हलक्या हाताने कोरडी करून मॉइश्चरायझर लावावा.

3. खाज येत असताना त्वचा खाजवावी का?

शक्यतो नाही. सतत खाजवल्यामुळे त्वचेवर जखमा होऊन चिडचिड किंवा संसर्ग वाढू शकतो. खाजवण्याऐवजी थंड कापड ठेवणे उपयोगी ठरू शकते.

4. अंगाला खाज येण्यासाठी मॉइश्चरायझर उपयोगी आहे का?

त्वचा कोरडी असल्यामुळे खाज येत असल्यास सुगंधरहित क्रीम किंवा मलमाच्या स्वरूपातील मॉइश्चरायझर उपयोगी ठरू शकतो. विशेषतः आंघोळीनंतर ओलसर त्वचेवर लावल्यास त्वचेतील ओलावा टिकवण्यास मदत होते.

5. अंगाला रात्री जास्त खाज का येते?

त्वचा कोरडी होणे, शरीर गरम होणे, घाम येणे किंवा काही त्वचारोग यामुळे रात्री खाज जास्त जाणवू शकते. रात्री वारंवार आणि तीव्र खाज येत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

6. अंगाला खाज येत असल्यास डॉक्टरांकडे कधी जावे?

खाज तीव्र असेल, सतत किंवा पुन्हा पुन्हा होत असेल, संपूर्ण शरीराला येत असेल किंवा खाजेसोबत पुरळ, सूज, फोड किंवा इतर लक्षणे असतील तर डॉक्टरांकडे जावे.

7. अंगाला खाज येणे हे कोणत्या आजाराचे लक्षण असू शकते?

कोरडी त्वचा, अॅलर्जी, एक्झिमा, पित्ताच्या गाठी, बुरशीजन्य संसर्ग किंवा खरुज यांसारख्या त्वचेच्या समस्यांमुळे खाज येऊ शकते. क्वचित काही यकृत, मूत्रपिंड किंवा थायरॉईड समस्यांशीही ती संबंधित असू शकते.

8. खाजेसोबत श्वास घेण्यास त्रास होत असेल तर काय करावे?

खाजेसोबत चेहरा किंवा घसा सुजणे, श्वास घेण्यास त्रास, चक्कर किंवा बेशुद्धीची लक्षणे असल्यास ही गंभीर अॅलर्जिक प्रतिक्रिया असू शकते. अशावेळी तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

______________