कांजण्या वर घरगुती उपाय - खाज, ताप आणि फोडांपासून आराम मिळवण्याचे प्रभावी उपाय

लहान मुलांमध्ये तसेच काही वेळा मोठ्यांमध्ये आढळणारा एक सामान्य संसर्गजन्य आजार म्हणजे कांजण्या. इंग्रजीमध्ये याला Chickenpox असे म्हटले जाते. कांजण्या झाल्यावर शरीरावर लाल पुरळ, पाण्याने भरलेले फोड, खाज आणि ताप येतो. हा आजार व्हायरसमुळे होतो आणि एका व्यक्तीकडून दुसऱ्याकडे पटकन पसरू शकतो.

कांजण्या साधारणपणे काही दिवसांत बऱ्या होतात, पण त्या काळात होणारी खाज, जळजळ आणि अशक्तपणा खूप त्रासदायक असतो. “कांजण्या वर घरगुती उपाय” आपण काय करू शकतो ते आपण या लेखामधून बघणार आहोत. योग्य काळजी घेतल्यास रुग्णाला आराम मिळतो आणि संसर्गाचा त्रास कमी होतो.

_________________

कांजण्या म्हणजे काय?

कांजण्या हा व्हेरिसेला-झोस्टर (Varicella-Zoster) नावाच्या व्हायरसमुळे होणारा संसर्गजन्य आजार आहे. या आजारामध्ये सुरुवातीला ताप आणि अशक्तपणा जाणवतो, त्यानंतर शरीरावर लहान लाल पुरळ आणि पाण्याने भरलेले फोड येतात.

हे फोड चेहरा, पाठ, हात, पाय आणि संपूर्ण शरीरावर पसरू शकतात. काही दिवसांनी हे फोड सुकून खपल्या तयार होतात.

_________________

कांजण्या होण्याची कारणे

➡ कांजण्या हा अत्यंत संसर्गजन्य आजार असल्यामुळे तो सहज पसरतो.

प्रमुख कारणे:

➡ संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कात येणे
➡ खोकला किंवा शिंक यांमधून व्हायरस पसरणे
➡ संक्रमित व्यक्तीचे कपडे किंवा वस्तू वापरणे
➡ रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असणे

लहान मुलांमध्ये हा आजार अधिक प्रमाणात दिसून येतो.

_________________

कांजण्यांची लक्षणे

➡ कांजण्या झाल्यावर सुरुवातीला साध्या तापासारखी लक्षणे दिसतात. त्यानंतर फोड येऊ लागतात.

सामान्य लक्षणे:

➡ ताप येणे
➡ अंगदुखी
➡ डोकेदुखी
➡ थकवा आणि अशक्तपणा
➡ भूक कमी होणे
➡ शरीरावर लाल पुरळ येणे
➡ पाण्याने भरलेले फोड तयार होणे
➡ तीव्र खाज सुटणे

_________________

कांजण्या वर घरगुती उपाय

➡ कांजण्या पूर्णपणे बऱ्या होण्यासाठी वेळ लागतो, पण काही घरगुती उपाय केल्यास खाज, वेदना आणि अस्वस्थता कमी होऊ शकते.

१. कडुनिंबाची पाने

कडुनिंबाला आयुर्वेदामध्ये विशेष महत्त्व आहे. त्यामध्ये अँटीव्हायरल आणि अँटीबॅक्टेरियल गुणधर्म असतात.

कसा वापर करावा?

⏵अंघोळीच्या पाण्यात कडुनिंबाची पाने टाका
⏵कडुनिंबाची पाने बेडवर किंवा शरीराभोवती ठेवू शकता

फायदे:

⏵खाज कमी होते
⏵त्वचेला थंडावा मिळतो
⏵संसर्गाचा धोका कमी होतो


२. ओट्स किंवा बेकिंग सोडा अंघोळ

➡ कांजण्यांमध्ये त्वचेवर खूप खाज येते. ती कमी करण्यासाठी हा उपाय प्रभावी ठरतो.

उपाय:

⏵कोमट पाण्यात ओट्स किंवा बेकिंग सोडा मिसळा. त्या पाण्याने अंघोळ करा

फायदे:

⏵त्वचेची जळजळ कमी होते
⏵खाज कमी होण्यास मदत होते


३. नारळ तेल

➡ नारळ तेल त्वचेला मॉइश्चर देते आणि कोरडेपणा कमी करते.

कसा वापर करावा?

⏵फोडांवर हलक्या हाताने नारळ तेल लावा

फायदे:

⏵खाज कमी होते
⏵त्वचा मऊ राहते
⏵डाग कमी होण्यास मदत होते


४. मधाचा वापर

➡ मध नैसर्गिक अँटीसेप्टिक म्हणून काम करतो.

उपाय:

⏵थोडासा मध फोडांवर लावा

फायदे:

⏵त्वचा लवकर भरून येते
⏵संसर्ग कमी होतो


५. भरपूर पाणी प्या

➡ कांजण्यांमध्ये शरीर कमजोर होते, त्यामुळे शरीर हायड्रेट ठेवणे आवश्यक आहे.

काय प्यावे?

⏵साधे पाणी
⏵नारळ पाणी
⏵ताक
⏵फळांचे रस

फायदे:

⏵शरीरातील उष्णता कमी होते
⏵अशक्तपणा कमी होतो


६. थंड आणि हलका आहार घ्या

➡ तिखट आणि तेलकट पदार्थांमुळे शरीरातील उष्णता वाढू शकते.

खाण्यासाठी योग्य पदार्थ:

⏵खिचडी
⏵सूप
⏵दही
⏵फळे
⏵उकडलेल्या भाज्या

फायदे:

⏵पचन सुधारते
⏵शरीराला ऊर्जा मिळते


७. खाजवणे टाळा

➡ फोड खाजवल्यामुळे त्वचेवर कायमचे डाग पडू शकतात.

काळजी:

⏵नखे लहान ठेवा
⏵मुलांना हातमोजे घालू शकता


८. पुरेशी विश्रांती घ्या

➡ कांजण्यांमध्ये शरीराला आरामाची आवश्यकता असते.

फायदे:

⏵शरीर लवकर बरे होते
⏵रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते

_________________

कांजण्यांमध्ये काय टाळावे?

⇨ तिखट आणि तेलकट पदार्थ
⇨ जास्त उन्हात जाणे
⇨ खूप गरम वातावरण
⇨ फोड खाजवणे
⇨ संक्रमित व्यक्तीच्या वस्तू इतरांनी वापरणे

_________________

मुलांमध्ये कांजण्यांची विशेष काळजी

लहान मुलांमध्ये कांजण्यांचा त्रास अधिक जाणवू शकतो.

काय करावे?

⏵मुलांना भरपूर द्रवपदार्थ द्या
⏵त्वचा स्वच्छ ठेवा
⏵सैल आणि सूती कपडे घाला
⏵खाज कमी करण्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने लोशन वापरा

_________________

कांजण्या किती दिवस राहतात?

सामान्यतः कांजण्या ७ ते १० दिवसांत बऱ्या होतात. सुरुवातीला फोड येतात, नंतर ते सुकून खपल्या तयार होतात.

_________________

कधी डॉक्टरांकडे जावे?

घरगुती उपाय उपयोगी असले तरी काही वेळा वैद्यकीय उपचार आवश्यक असतात.

खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

⏵खूप जास्त ताप
⏵श्वास घेण्यास त्रास
⏵फोडांमध्ये पू होणे
⏵तीव्र अशक्तपणा
⏵वारंवार उलट्या
⏵डोळ्यांभोवती फोड येणे

_________________

कांजण्यांपासून बचाव कसा करावा?

१. लसीकरण करा
ー Chickenpox vaccine हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे.

२. स्वच्छता राखा
हात नियमित धुवा आणि स्वच्छता पाळा.

३. संक्रमित व्यक्तीपासून अंतर ठेवा
कांजण्या पटकन पसरतात, त्यामुळे काळजी घेणे आवश्यक आहे.

_________________

कांजण्या आणि रोगप्रतिकारक शक्ती

शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली असल्यास कांजण्यांचा त्रास कमी होतो.

_________________

रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी:

⏵पौष्टिक आहार घ्या
⏵फळे आणि भाज्या खा
⏵पुरेशी झोप घ्या
⏵नियमित व्यायाम करा

_________________

निष्कर्ष

“कांजण्या वर घरगुती उपाय” माहिती असल्यास या आजारामध्ये होणारा त्रास बऱ्याच प्रमाणात कमी करता येतो. कडुनिंब, नारळ तेल, भरपूर पाणी, हलका आहार आणि योग्य विश्रांती हे उपाय कांजण्यांमध्ये खूप उपयुक्त ठरतात.

मात्र, त्रास वाढल्यास किंवा गंभीर लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

स्वच्छता, योग्य आहार आणि काळजी घेतल्यास कांजण्या लवकर बऱ्या होतात आणि संसर्गाचा धोका कमी होतो.

निरोगी जीवनासाठी स्वच्छता आणि योग्य काळजी हेच सर्वोत्तम औषध आहे!

[[[bh

_________________